Heb je ooit het gevoel gehad dat je een advertentie voor een product op je telefoon zag, kort nadat je erover had gesproken? En heb je dat gevoel vaker gehad bij het lezen van een artikel dat suggereert dat techreuzen zoals GAFAM stiekem via je smartphone naar je luisteren? Dat is niet gek, want deze overtuiging blijft al sinds 2016 rondgaan, zoals een artikel van Gizmodo aangeeft.
In december 2023 dook er weer een nieuwe advertentie op die olie op het vuur gooide. De advertentie, inmiddels verwijderd en gearchiveerd, suggereerde dat adverteerders deze zogenaamde gegevens konden gebruiken om gericht hun potentiële klanten te bereiken. Het team van Cox Media Group Local Solutions, verantwoordelijk voor de advertentie, verklaarde later dat het allemaal slechts een creatieve benadering was.
Waar komt het idee vandaan?
Het idee dat je telefoon je afluistert, stamt niet van gisteren. Het begon in 2016 toen WFLA News Channel 8, een tv-zender in Florida, een segment uitzond waarin de journaliste Melanie Michael uitlegde hoe je microfoontoegang voor Facebook kunt uitschakelen. „We zeggen niet dat ze naar je luisteren, maar voor de zekerheid kun je dit doen,” was de boodschap. Een slimme manier om de twijfels van mensen te voeden.
Maar waarom kreeg dit idee juist in 2016 zo veel voet aan de grond, terwijl we al jaren potentiële afluisterapparaten in onze zakken hadden? Dat jaar werd Facebook voor het eerst beschuldigd van het verzamelen van een honderdtal persoonlijke gegevensparameters om deze beschikbaar te stellen aan adverteerders, zodat zij een gedetailleerd gebruikersprofiel konden samenstellen. Met Facebook geïnstalleerd op een apparaat met een microfoon en de belofte van „relevante en nuttige advertenties”, is de gedachte dat we afgeluisterd worden een kleine stap verder.
Onderzoek naar de waarheid achter de theorie
Er zijn twee manieren om te bepalen of deze theorie waar is: luisteren naar getuigenissen van gebruikers, of rigoureus wetenschappelijk onderzoek uitvoeren. In 2018 hebben onderzoekers duizenden apps getest die toegang hebben tot de microfoon en camera van smartphones. Hun conclusie was duidelijk: de apps verzamelen gegevens, maar geen enkele neemt onze gesprekken op.
Natuurlijk is de eerste methode – luisteren naar anekdotisch bewijs – degene die het meeste aandacht trekt. Het was ook die aanpak die het artikel „Je telefoon luistert naar je, dat is geen paranoia” in 2018 op Vice populair maakte. Het artikel verduidelijkte dat opnames alleen plaatsvonden na een trigger, zoals „OK Google” of „Hey Siri”. Maar hoe zat het dan met Facebook?
Hoeveel weet Facebook eigenlijk van je?
Facebook heeft in feite geen opname van je stem nodig om veel over je te weten te komen: wat je interesses zijn, je werk, je relatie… In 2018 beschreef een journalist van The Guardian zijn ervaring met het downloaden van de persoonlijke gegevens die Facebook van hem had verzameld. Het bleek om bijna 600 megabytes aan informatie te gaan – genoeg om een ouderwetse CD-ROM te vullen.
In plaats van de kraan hard aan te zetten of achtergrondgeluid te maken wanneer je in de buurt van je smartphone praat, kun je beter minder persoonlijke informatie delen. Weiger cookies, gebruik een VPN, en denk aan dat CD-ROM vol gegevens van jouw leven die ergens bij Facebook wordt opgeslagen.
